مدرسه‌ شوکتیه یکی از بناهای تاریخی بیرجند است که با گذشت هر سال از عمر این بنا بر شکوه و جذابیتش افزوده می‌شود. این مدرسه پس از دارالفنون و مدرسه رشدیه در تبریز سومین مدرسه به شیوه جدید در ایران بود که پس از مکتب‌خانه‌ها فعالیت خود را آغاز کرد. از عجایب شگفت‌آور این مدرسه معماری جالب آن است. مدرسه شوکتیه به دست معماران یزدی و به سبک معماری کویری ایران بنا شده است. با میهمان شو همراه باشید تا بیشتر با این بنای تاریخی آشنا شوید.

معماری کویری نوعی معماری چهارفصل ایرانی است که فضای داخلی‌اش در فصل گرما، خنک و در فصل سرما گرم باقی می‌ماند و چندان نیاز به تجهیزات خاصی برای گرما و سرما ندارد. این مدرسه مجموعه‌ای از یک حیاط مرکزی و ساختمان‌هایی پیوسته در دورتادور حیاط با ایوان‌هایی آجرفرش شده است. در وسط حیاط مرکزی یک حوض بزرگ که غالباً پر از آب است قرار دارد. همچنین در این بنا برای راحتی رفت‌وآمد دو درب ورودی تعبیه شده است که یکی در ضلع جنوبی و دیگری در ضلع غربی قرار دارد. از دیگر عناصر و اجزای معماری ایرانی که در این بنا دیده می‌شود وجود هشتی، دهلیزها، حجره‌ها، ایوان، حمام و شاه‌نشین است.

از اجزای مدرسه که بگذریم وجود گچ‌بری‌های بی‌نظیر، مقرنس‌ها و آجرکاری‌های حیاط و ایوان‌ها زیبایی بنا را دوچندان کرده است.

روایت تاریخ از مدرسه شوکتیه بیرجند

هم‌زمان با انقلاب مشروطیت امیر اسماعیل‌خان شوکت‌الملک تصمیم به تقسیم اموال خود کرد. در پی این تصمیم یک سوم اموال امیر اسماعیل خانه وقف خیریه و باقی آن وقف محمدابراهیم خان برادر کوچک‌تر امیر اسماعیل‌خان شد. محمدابراهیم خان که به شوکت‌الملک دوم شهرت داشت به خاطر علاقه زیادش به تعلیم و تربیت تصمیم گرفت تا زمین موقوفه را برای ساخت یک بنای آموزشی مصرف کند. بنای مدرسه شوکتیه بیرجند در سال 1312 ه.ق به عنوان حسینیه شوکتیه به دست امیر اسماعیل‌خان ساخته ‌شده بود در سال 1326 ه.ق به تصمیم شوکت‌الملک دوم به مدرسه تبدیل شد.

در سال 1354 ه.ش مرکز آموزش عالی با درخواست تأسیس دانشگاه در محل مدرسه شوکتیه موافقت کرد و در سال 1356 این مدرسه با عنوانی جدید فعالیت خود را به عنوان دانشگاه از سر گرفت؛ و اولین ورودی‌های این دانشگاه مجموعا 120 نفر دانشجوی شیمی، ریاضی و فیزیک در مقطع کارشناسی بودند؛ و حالا نام دانشگاه بیرجند یا همان مدرسه شوکتیه قدیم را می‌توان در میان ده دانشگاه برتر ایران دید.

چه زمانی برای سفر به بیرجند و بازدید از مدرسه شوکتیه مناسب است؟

ازآنجایی‌که بیرجند دومین استان کویری ایران به حساب می‌آید، ترجیح خیلی از گردشگران برای سفر به این استان فصل پاییز است. پاییز زیباترین و مناسب‌ترین فصل برای سفر به بیرجند و کویر نوردی است. در پاییز نه گرما و حرارت تابستان کویر آزارتان می‌دهد و نه سرمای طاقت‌فرسای زمستان! البته بهار و تابستان هم زمان بدی برای سفر به بیرجند نیستند. ولی این دو فصل برای کویرگردی در بیرجند توصیه نمی‌شوند. می‌توانید تعطیلات بهار و یا تابستان را برای سفر به بیرجند و گشت‌وگذارهای درون‌شهری برنامه‌ریزی کنید و مجدد در پاییز برای یک کویرگردی درست‌وحسابی راهی این استان شوید.

بیشتر بخوانید:

سوغات بیرجند چیست؟ ما به شما می‌گوییم!

از تهران تا مدرسه شوکتیه بیرجند

برای سفر به بیرجند می‌توانید از خودروی شخصی، هواپیما، اتوبوس و یا تورهای داخلی استفاده کنید. از آنجایی که این شهر مجهز به سیستم حمل‌ونقل ریلی نیست امکان استفاده از قطار برای سفر به این استان وجود ندارد. اگر خودروی شخصی در اختیار دارید بهترین و کوتاه‌ترین مسیر این است که از تهران به سمت سمنان حرکت کنید. بد نیست حالا که تا اینجا آمده‌اید سری هم به شهمیرزاد بزنید و از طبیعت و آب‌وهوای دل‌چسب این شهر کوچک لذت ببرید. بعد از یک شهمیرزاد گردید جانانه خودتان را برای ادامه مسیر تهران به بیرجند آماده کنید و راهتان را به سمت طبس ادامه دهید. از طبس و خوسف بگذرید تا به بیرجند برسید.

این مسیر به ظاهر کوتاه حدود دوازده ساعت طول می‌کشد. پس اگر وقتتان کم است یا نمی‌خواهید اسیر این مسافت طولانی شوید بهترین گزینه خرید بلیت هواپیما است. پرواز مستقیم تهران_بیرجند آن مسیر طولانی 12 ساعته را برایتان در 1 ساعت و نیم خلاصه می‌کند. اگر هم تنها هستید و می‌خواهید در کنار جمعی شاد از مناظر طبیعی و جاذبه‌های گردشگری استان خراسان جنوبی لذت ببرید بهترین راهکار خرید تور گردشگری است.

آدرس مدرسه شوکتیه بیرجند: استان خراسان جنوبی-بیرجند- میدان شهدا-خیابان شهید منتظری- مدرسه شوکتیه

حالا که تا بیرجند آمده‌اید پیشنهاد می‌کنیم بعد از بازدید از مدرسه شوکتیه بیرجند خودتان را برای گشت‌وگذار در باغ و عمارت اکبریه آماده کنید و بعد راهی بند دره شوید.