اصفهک در سال ۲۰۲۴ میلادی در فهرست بهترین روستاهای گردشگری سازمان جهانی گردشگری قرار گرفت. این انتخاب فقط به خاطر ظاهر زیبای روستا نبود؛ بلکه تلاش مردم محلی برای حفظ میراث معماری و تبدیل این بافت به مقصدی گردشگری نیز در این موفقیت نقش داشته است.
در دل کویرهای خراسان جنوبی، روستایی قرار دارد که داستانش فقط به خانههای خشتی و کوچههای باریک ختم نمیشود. روستای اصفهک طبس، بعد از زلزله ویرانگر سال ۱۳۵۷ تقریباً از زندگی خالی شد؛ اما چند دهه بعد، نسل جوان روستا تصمیم گرفت به جای فراموش کردن گذشته، آن را دوباره زنده کند. نتیجه این تلاش، شکلگیری یکی از متفاوتترین مقاصد گردشگری روستایی ایران است؛ جایی که معماری سنتی، زندگی بومی و تجربه اقامت در فضای کویری در کنار هم قرار گرفتهاند. اگر دوست دارید با یکی از خاصترین روستاهای کویری ایران آشنا شوید، تا انتهای این مقاله با میهمان شو همراه باشید.
روستای اصفهک طبس کجاست؟
اصفهک در استان خراسان جنوبی و حدود ۳۵ تا ۳۸ کیلومتری شرق طبس قرار دارد. این روستا در منطقهای کویری شکل گرفته و بافت تاریخی آن نمونهای از معماری سازگار با آبوهوای گرم و خشک است. نزدیکی به طبس باعث شده است که بتوانید اصفهک را هم بهعنوان مقصد اصلی سفر و هم در کنار اقامت در طبس و بازدید از جاذبههای گردشگری آن در برنامه خود قرار دهید.
مسیر دسترسی به روستا از شهر طبس میگذرد و با خودروی شخصی میتوانید در زمانی نسبتاً کوتاه به آن برسید. اگر از شهرهای دورتر راهی اصفهک میشوید، بهتر است ابتدا برای رسیدن به طبس برنامهریزی کنید و بعد از آن به سمت روستا بروید.

داستان اصفهک؛ روستایی که دوباره جان گرفت...
برای شناخت اصفهک باید کمی به عقب برگردیم؛ به شهریور سال ۱۳۵۷، زمانی که زلزله شدید طبس بخش زیادی از منطقه را ویران کرد. اصفهک هم از این حادثه آسیب دید و تعدادی از ساکنان خود را از دست دادند. بسیاری از خانههای خشتی و بناهای قدیمی تخریب شدند و مردم برای ادامه زندگی به محدودهای در نزدیکی بافت تاریخی نقل مکان کردند. روستای جدید در فاصلهای از بافت قدیمی شکل گرفت و خانههای تاریخی برای سالها بدون استفاده باقی ماندند. با گذشت زمان، این محدوده به فضایی متروکه تبدیل شد؛ اما ماجرا به همینجا ختم نشد.
حدود سال ۱۳۸۸، گروهی از جوانان روستای اصفهک به فکر احیای بافت قدیمی روستا افتادند. آنها میخواستند خانههایی را که بخشی از تاریخ و خاطرات خانوادههایشان بودند، دوباره به چرخه زندگی برگردانند. این ایده بهتدریج با همکاری معماران، پژوهشگران و استادکاران محلی به یک پروژه جدی مرمت تبدیل شد. به این ترتیب، روستای اصفهک فقط به یک مجموعه خانه بازسازیشده تبدیل نشد؛ بلکه بخشی از مهارتها و دانش معماری منطقه نیز دوباره زنده شد.
معماری خشتی اصفهک چه ویژگیهایی دارد؟
یکی از اولین چیزهایی که هنگام ورود به بافت تاریخی اصفهک توجه شما را جلب میکند، هماهنگی خانهها با محیط اطراف است. در اینجا خبری از ساختمانهای بلند و نماهای پرزرقوبرق نیست. بیشتر بناها با خشت، گل و مصالح بومی ساخته شدهاند و رنگ آنها به رنگ خاک و طبیعت کویر نزدیک است. خانهها معمولاً حیاطدار هستند و فضاهای داخلی آنها با توجه به شرایط آبوهوایی منطقه طراحی شدهاند. دیوارهای ضخیم خشتی، دهانههای محدود و سقفهای طاقی و گنبدی به تعدیل دمای داخل ساختمان کمک میکنند. این ویژگیها نتیجه سالها تجربه زندگی در اقلیم گرم و خشک هستند؛ زمانی که سازندگان باید بدون امکانات امروزی، راهی برای مقابله با گرمای شدید تابستان و اختلاف دمای شب و روز پیدا میکردند.
کوچههای باریک و پیچدرپیچ روستا هم بخشی از همین الگوی معماری هستند. اگر به معماری سنتی ایران علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم در بازدید از اصفهک عجله نکنید. گاهی جزئیات کوچکی مثل شکل یک طاق، نحوه اتصال دیوارها یا سایهای که روی دیوارهای خشتی افتاده، بیشتر از یک بنای بزرگ توجه شما را جلب میکند.

در روستای اصفهک از کجا دیدن کنیم؟
اصفهک روستای بزرگی نیست که برای دیدن جاذبههای آن به برنامهریزی پیچیدهای نیاز داشته باشید. بخش مهمی از جذابیت این مقصد در قدم زدن میان خانههای قدیمی و آشنایی با فضای زندگی مردم محلی است. بااینحال، چند مکان گردشگری زیبا در روستا وجود دارد که میتوانید در برنامه بازدیدتان قرار دهید:
مسجد جامع اصفهک
مسجد جامع یکی از بناهای شاخص بافت تاریخی روستاست که در جریان احیای اصفهک مورد توجه قرار گرفته است. بازدید از این مسجد فرصتی برای آشنایی بیشتر با ساختار محلههای قدیمی و نقش فضاهای مذهبی در زندگی اجتماعی روستاست. بهتر است هنگام بازدید، به جزئیات معماری و نحوه قرارگیری بنا در بافت اطراف هم توجه کنید.
حمام قدیمی اصفهک
حمام قدیمی از دیگر بناهای ارزشمند روستاست که بخشی از زندگی روزمره ساکنان اصفهک در گذشته را روایت میکند. حمامهای عمومی در روستاهای قدیمی فقط محلی برای استحمام نبودند؛ بلکه فضایی برای دیدار و گفتوگو و تعامل میان اهالی محسوب میشدند. حمام قدیمی روستای اصفهک طبس نیز در کنار سایر بناهای تاریخی، تصویری از شیوه زندگی مردم پیش از گسترش امکانات امروزی ارائه میدهد.
رصدخانه کویری اصفهک
اگر به آسمان شب و تماشای ستارهها علاقه دارید، رصدخانه کویری اصفهک میتواند یکی از متفاوتترین بخشهای سفرتان باشد. قرارگیری روستا در محدودهای کویری و فاصله آن از نورپردازی گسترده شهرهای بزرگ، شرایط مناسبی برای توجه به آسمان شب فراهم میکند. برای استفاده از امکانات رصدخانه و اطلاع از برنامههای احتمالی، بهتر است پیش از سفر با مجموعههای محلی هماهنگ کنید.
جاهای دیدنی اطراف روستای اصفهک
اگر برای دیدن روستای اصفهک به طبس سفر میکنید، پیشنهاد میکنیم برنامه بازدیدتان را فقط به خود روستا محدود نکنید. اطراف طبس جاذبههای طبیعی و تاریخی متنوعی وجود دارد که بعضی از آنها با کمی رانندگی در دسترس هستند.
کال جنی طبس
کال جنی یکی از متفاوتترین جاذبههای طبیعی اطراف طبس است. دیوارههای بلند، مسیرهای باریک و فرسایش آب در طول سالها، شکلوشمایل خاصی به این دره دادهاند. بعضی از بخشهای آن شبیه راهروهایی طبیعی هستند که انگار از دل یک دنیای دیگر بیرون آمدهاند. اگر اهل طبیعتگردی و کشف جاهای متفاوت باشید، بازدید از کال جنی میتواند یکی از بخشهای هیجانانگیز سفرتان باشد.

کویر حلوان
کویر حلوان از آن مقصدهایی است که برای چند ساعت دور شدن از شلوغی شهر و تماشای منظرههای بیپایان شن و آسمان، انتخاب خوبی به شمار میرود. تپههای شنی، سکوت کویر و تغییر رنگ آسمان هنگام طلوع و غروب، فضای تماشاییای ایجاد میکنند.
چشمه مرتضی علی
چشمه مرتضی علی یکی از جاذبههای شناختهشده طبس است که بهخاطر تفاوت دمای آب در بخشهای مختلف مسیر شهرت دارد. در این منطقه میتوانید در کنار دیوارههای طبیعی حرکت کنید و از چشماندازهای خاص مسیر لذت ببرید. ترکیب آب، صخره و طبیعت کویری اطراف، فضایی متفاوت به وجود آورده است.
باغ گلشن طبس
شاید تصورش سخت باشد که در شهری کویری مثل طبس، باغی سرسبز با درختان بلند و آب جاری وجود داشته باشد؛ اما باغ گلشن دقیقاً چنین فضایی دارد. این باغ تاریخی با درختان متنوع، جویهای آب و فضای دلنشینش، یکی از بهترین مکانها برای استراحت و قدم زدن در شهر طبس است.
کاروانسرای کلمرد
کاروانسرای کلمرد یکی از بناهای تاریخی منطقه طبس است که یادآور روزگاری است که کاروانها برای عبور از مسیرهای کویری و استراحت در راه، به چنین مکانهایی پناه میبردند. معماری کاروانسرا و موقعیت آن در مسیرهای قدیمی، بخشی از اهمیت تاریخی این بنا را نشان میدهد.
بیشتر بخوانید:
بهترین زمان سفر به اصفهک چه فصلی است؟
با توجه به قرارگیری روستای اصفهک طبس در منطقه کویری، زمان سفر اهمیت زیادی دارد. تابستانهای طبس و روستاهای اطراف آن بسیار گرم هستند و گشتوگذار در فضای باز، بهخصوص در ساعات میانی روز، میتواند دشوار باشد.
پاییز و زمستان معمولاً زمان مناسبتری برای سفر به اصفهک هستند. در این فصلها هوا برای پیادهروی در بافت تاریخی و بازدید از جاذبههای اطراف شرایط بهتری دارد. بهار هم میتواند انتخاب خوبی باشد؛ بهویژه در روزهای ابتدایی آن که هنوز گرمای هوا شدت نگرفته است.
اگر قصد دارید شب را در روستا بگذرانید، اختلاف دمای روز و شب را در نظر داشته باشید. حتی در فصلهای گرمتر هم ممکن است شبهای کویری خنکتر از چیزی باشند که انتظار دارید؛ بنابراین همراه داشتن لباس مناسب ضروری است.

در سفر به اصفهک کجا اقامت کنیم؟
برای تجربه کامل فضای روستا، بهتر است به جای بازدید چندساعته، حداقل یک شب را در اصفهک بگذرانید. اقامتگاههای بومگردی روستا در خانههای سنتی و بناهای بازسازیشده قرار گرفتهاند و معمولاً فضای متفاوتی نسبت به هتلهای شهری دارند. اگر هم ترجیح میدهید در شهر طبس اقامت داشته باشید، گزینههای مختلفی برای اجاره سوئیت یا آپارتمان مبله در طبس وجود دارد. در این حالت میتوانید روستای اصفهک طبس را بهعنوان یکی از مقاصد گردش روزانه خود انتخاب کنید.

دیدگاه ها 0
نظر خود را وارد کنید