کاشان یکی از شهرهای بی‌نظیر استان اصفهان برای سفر و گشت‌وگذار است؛ که به سبب تاریخ غنی و پربارش هرسال در فصل گل و گلاب‌گیری شاهد و پذیرای خیل عظیمی از گردشگران از نقاط مختلف ایران و جهان است. کاشان نه تنها یکی از مقاصد بی‌نظیر سفر برای ما ایرانی‌هاست، بلکه سال‌هاست در زمینه‌ توریسم شهرتی جهانی دارد. بعد از مراسم سنتی گلاب‌گیری همه کاشان را همه با خیابان علوی و خانه‌های تاریخی‌اش می‌شناسند، در شهری به قدمت کاشان بافت و معماری قدیمی اصلی‌ترین جذابیت‌های گردشگری شهر را تشکیل می‌دهند. خانه‌ های تاریخی کاشان بخش مهمی از این جذابیت‌های گردشگری این شهر هستند. با ما همراه شوید تا در این مطلب از میهمان شو شما را به گشتی در خانه های تاریخی این شهر ببریم.

خانه منوچهری ها در کاشان

اینجا علاوه بر اینکه یکی از خانه های تاریخی کاشان با معماری به‌جامانده از دوران صفوی است و تماشای بنای آن ارزشمند است این امکان را برای مسافران فراهم کرده تا شب را در یکی از اتاق‌های این خانه تاریخی سپری کنند. هتل منوچهری یک هتل سنتی در فضای قدیمی خانه منوچهری است و همین باعث شده تا بازدید از آن برای مسافران جذاب‌تر باشد.

ساخت این خانه که در بافت تاریخی شهر کاشان واقع شده به دوران صفویه برمی‌گردد. پس بنای آن ارزش زیادی به لحاظ معماری و قدمت دارد. خانه منوچهری کاشان دارای ۸ اتاق است و چیزی که آن را از دیگر خانه‌های تاریخی متمایز می‌کند چیدمان این اتاق‌هاست. برخلاف بعضی خانه‌های تاریخی کاشان که خالی و بدون وسیله هستند اتاق‌های این خانه پس از تبدیل شدن به هتل با چیدمان سنتی تزئین شده‌اند.

هرکدام از در و پنجره‌های این خانه حدود 200 سال قدمت دارند. چه آدم‌هایی که در طول این سال‌ها از این درگاه‌های چوبی گذر کرده و از این پنجره‌ها حیاط خانه را تماشا کرده‌اند. احتمالاً اقامت در این خانه جذاب‌تر از آن چیزی است که می‌توان تصور کرد.

حیاط خانه منوچهری با درختان توت و هلو و انجیر از دیدنی‌ترین بخش‌های این خانه است. در طول تابستان که درخت‌ها به بار می‌نشینند حیاط زیباتر هم می‌شود.

اینجا دو آب‌انبار دارد. گذشته از اینکه این آب‌انبارها به لحاظ معماری ارزشمند و دیدنی هستند در حال حاضر یکی از آن‌ها به فیلم‌خانه کوچک هتل منوچهری تبدیل شده است. آیا می‌توانید لذت تماشای فیلم در یک آب‌انبار 200 ساله را در ذهنتان تصور کنید؟ البته این فیلم‌خانه کاربری دیگری هم دارد و گاهی به برگزاری همایش یا نمایشگاه‌های متعددی اختصاص داده می‌شود.

از دیگر بخش‌های دیدنی این گزینه از خانه های تاریخی کاشان می‌توان کارگاه سنتی پارچه‌بافی را مثال زد. در سرداب خانه منوچهری یک کارگاه پارچه‌بافی احداث شده است. شما می‌توانید در این کارگاه روند بافت پارچه با سه دستگاه شعربافی، زری‌بافی و مخملبافی را از نزدیک مشاهده کنید.

شاه‌نشین خانه منوچهری کاشان حالا رستوران مجلل این هتل است. در حوالی ظهر تابش نور از پنجره‌های رنگی به کف شاه‌نشین فضای زیبا و آرامی را برای غذا خوردن رقم می‌زند. احتمالاً با چنین شرایطی غیرقابل وصفی که این رستوران دارد هیچ‌وقت حس و حالا روزی که در رستوران منوچهری غذا خوردید را از یاد نمی‌برید. این رستوران ۵۰ نفر ظرفیت دارد و منو آن را انواع غذاهای ایرانی تشکیل داده است.

یک فروشگاه کوچک صنایع‌دستی هم در خانه تاریخی منوچهری وجود دارد که می‌توانید علاوه بر خرید صنایع‌دستی کاشان برای خرید ظروف مسی هم روی آن حساب کنید.

خانه بروجردی ها در کاشان

خانه بروجردی‌ها عروس خانه‌ های تاریخی کاشان است و هم یکی از زیباترین خانه‌های ایران. البته داستان عاشقانه این خانه هم به تماشایش معنای خاصی می‌دهد. خوشبختانه در تاریخ، ماجراهای عاشقانه‌ای هم پیدا می‌شود که پایان خوشی داشته‌اند و ماجرای عشقی سید مهدی نطنزی و دختر حاج جعفر طباطبایی هم یکی از آن‌هاست.

سید مهدی نطنزی، از تجار بزرگ کاشان که به دلیل سفرهای تجاری زیادش به بروجرد به بروجردی معروف شده بود، از دختر یکی از سرشناس‌ترین بازرگانان کاشان خواستگاری می‌کند. طباطبایی به شرطی با ازدواج دخترش و بروجردی موافقت می‌کند که سید مهدی خانه‌ای به بزرگی و زیبایی خانه طباطبایی که در شان عروس باشد، بسازد؛ و این انگیزه ساخت خانه‌ای باشکوه و تاریخی می‌شود که ما حالا به اسم خانه بروجردی‌ها می‌شناسیمش و می‌توانیم به تماشایش برویم.

سید مهدی برای آنکه عشقش را ثابت کند و خیلی خوب از عهده کار برآید از علی مریم کاشانی، معمار بزرگ عصر قاجار و طراح خانه طباطبایی‌ها، می‌خواهد که خانه او را هم با همان ظرافت و شکوه بسازد.
این‌طور می‌شود که استاد علی مریم کاشانی، اصلی‌ترین قسمت‌های خانه بروجردی‌ها را در عرض هفت سال و در مساحت زمینی به بزرگی ۱۷۰۰ متر مربع و زیربنایی در حدود ۳۰۰۰ متر مربع می‌سازد تا سید مهدی خوشحال و مغرور عروس خانم قجری را به خانه ببرد. پس وقتی در ایوان بزرگ این خانه ایستاده‌اید یا در حیاط آن راه می‌روید شاید تصور طبق‌های بزرگ میوه و شیرینی و دسته مطرب‌ها و لیوان‌های شربت در گوشه و کنار خانه، شما را به عروسی سید مهدی ببرد؛ یک عروسی مفصل و اعیانی قجری، آن هم در هم‌چین خانه‌ای.

ماجرای ساخت خانه بروجردی‌ها در کاشان اما با ازدواج سید مهدی و دختر طباطبایی تمام نمی‌شود. ۱۱ سال بعد، یعنی تا سال ۱۲۷۱ ه. ش، ۱۵۰ بنا و گچ‌کار و آینه‌کار زیر نظر دو استاد بزرگ آن زمان آمدند تا تزئینات و ریزه‌کاری‌های خانه را به پایان برسانند. به همین خاطر خانه بروجردی‌ها چیزی بیشتر از یک خانه تاریخی است و باید آن را یکی از اصیل‌ترین آثار هنری دوران قاجار دانست که در سال ۱۳۵۳ در فهرست آثار ملّی ثبت شده.

خانه عامری ها در کاشان

خانه عامری ها یکی دیگر از خانه های تاریخی کاشان است که باید ببینید. تاریخچه خانه عامری‌ ها در کاشان به دوران زندیه بازمی‌گردد. این خانه تاریخی که جز معروف‌ترین سراها در شهر کاشان است از نظر موقعیت مکانی در یکی از قدیمی‌ترین محله‌های کاشان یعنی در مسیر خیابان علوی قرار گرفته است. احداث بنای اولیه خانه عامری ها مربوط به دوره زندیه است اما این خانه در دوره قاجار تغییر و تحول یافت و توسط شخصی به نام سهام السلطنه عامری توسعه پیدا کرد، به همین دلیل است که آن را با نام عامری ها می‌شناسیم.

معماری ایرانی تمام آن چیزی است که در ساخت خانه عامری ها میبینید. از گچ بری و منبت کاری‌ها گرفته تا جزئیات در و پنجره‌ و بادگیر خانه عامری به ما یادآوری می‌کند که معماری ایرانی حرف اول را در ساخت سرای عامری‌ها می‌زند. این خانه دارای معماری متقارن و تزئینات بسیار زیادی است که آن را از اولین نگاه در چشم مخاطب برجسته می‌کند. اگر کمی از هنر معماری سر در بیاورید متوجه خواهید شد که ویژگی‌هایی از معماری ایرانی-اسلامی مانند قطار بندی، یزدی بندی، رسمی بندی و گره‌سازی‌ها تا چه اندازه در زیباتر شدن بنای خانه عامری تأثیرگذار بوده و گویی جلوه دیگری به این ساختمان بخشیده‌اند. خانه ی عامری ها دارای چندین حیاط است که در همه ی  آن ها، اصل تقارن رعایت شده است. گذشته از این  بادگیر این خانه، بلندترین بادگیری است که می‌توانید در بین خانه‌های تاریخی کاشان ببینید. در معماری حیاط های خانه عامری بخش‌هایی به نام حوضخانه به چشم می خورد که در فصل تابستان نقشی در خنک شدن جو کلی خانه داشته‌اند.

خانه عباسیان کاشان

خانه تاریخی عباسیان یکی دیگر از خانه های تاریخی کاشان و یک شاهکار بی‌نظیر از معماری ایرانی است که در سال 1377 به فهرست آثار ملی کشور اضافه شد و حالا سال‌هاست که از آن به عنوان نامزد دریافت جایزه زیباترین بنای مسکونی با معماری ایرانی-اسلامی یاد می‌شود.

خانه عباسیان حدود 200 سال قدمت دارد که اولین بار توسط یک تاجر نامدار کاشانی به نام سید ابراهیم ساخته شد. این خانه مانند دیگر خانه‌های تاریخی کاشان در بخش مرکزی شهر و نزدیک به باقی بناهای تاریخی شهر کاشان قرارگرفته و دسترسی به آن آسان است. سال‌هاست در فضای این خانه تاریخی یک رستوران سنتی افتتاح‌ شده که بازدید از آن را برای گردشگران معنادارتر می‌کند. با سر زدن به خانه عباسیان نه تنها از یک بنای بسیار زیبا که از حدود 200 سال پیش به‌جامانده دیدن می‌کنید، بلکه می‌توانید در رستوران خانه عباسیان خودتان را به صرف یک پرس چلوکباب اصیل ایرانی دعوت کنید.

بنای خانه عباسیان کاشان 5 هزار متر است. این خانه دارای معماری متقارن و تزئینات بسیار زیادی است که آن را از اولین نگاه در چشم مخاطب برجسته می‌کند. اگر کمی از هنر معماری سر در بیاورید متوجه خواهید شد که ویژگی‌هایی از معماری اسلامی مانند قطار بندی، یزدی بندی، رسمی بندی و گره‌سازی‌ها تا چه اندازه در زیباتر شدن بنای خانه عباسیان تأثیرگذار بوده و گویی جلوه دیگری به این ساختمان بخشیده‌اند.

بنای خانه مانند اکثر خانه‌های هم دوره خود به دو قسمت اندرونی و بیرونی تقسیم‌شده و طراحی اتاق‌ها به صورت تو در تو است. در کل 5 طبقه دارد و به جز حیاط‌ها و بخش‌ اندرونی و بیرونی بخش‌های دیگری مانند بخش خدمه شامل مطبخ و یک حیاط، بخش حوض‌خانه، اتاق آینه، تالار سرپوشیده، اتاق‌های سه ‌دری و پنج در، ایوان و … تشکیل شده است.

مسیر دسترسی به خانه های تاریخی کاشان

طبیعتاً برای بازدید از خانه های تاریخی کاشان باید ابتدا به کاشان بیایید. از هر دو راه زمینی و هوایی می‌توان به کاشان رسید. هواپیما طبیعتاً انتخاب راحت‌تری نسبت به اتومبیل است؛ اما اگر به هر دلیلی مثل ترس از پرواز، هزینه بلیت‌ هواپیما و یا حتی لذت تماشای کویر و نمک زارهای بین راه، اتومبیل را به هواپیما ترجیح می‌دهید، می‌توانید با ماشین شخصی، اتوبوس و یا قطار راهی کاشان شوید. فاصله‌ی تهران تا کاشان 250 کیلومتر است و شما می‌توانید پس از 3 ساعت رانندگی، سفرتان را در کاشان شروع کنید. تمامی این خانه های تاریخی در مرکز شهر کاشان در محله سلطان میر احمد و در خیابان علوی قرار دارند. در هرکجای شهر که سوار تاکسی شوید شما را به خیابان علوی می‌رسانند، کافیست در طول این خیابان پیاده روی کنید در کوچه پس کوچه‌ها سرک بکشید تا خانه های تاریخی کاشان را ببینید.