شهر یزد به عنوان تنها شهر خشتی ایران و جهان در سال 1396 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. پس بی‌شک با این عنوان مقصد خارق‌العاده‌ای برای برنامه‌ریزی یک سفر چندروزه است. اکثر کسانی که شناخت اندکی در مورد این شهر دارند سفر به یزد را با مساجد تاریخی، بناهای خشتی و تورهای کویرگردی‌اش می‌شناسند؛ اما حقیقت فراتر از این چند کلمه است. جاهای دیدنی یزد بیشتر از آن چیزی است که فکرش را می‌کنید. این شهر را باید کوچه به کوچه قدم زد تا بتوان تمام زیبایی‌هایش را به چشم دید.

در این مطلب از میهمان شو قرار است با هم به سراغ جاهایی برویم که باید بازدید از آن‌ها را در برنامه سفر به یزد گنجاند. با ما همراه باشید.

1. میدان و مسجد امیر چخماق یزد تکه‌ای از تاریخ ایران

اولین مورد از جاهای دیدنی یزد که باید در سفرمان ببینیم میدان امیر چخماق یزد است. این جاذبه دیدنی همان‌طور که از نامش پیداست یک میدان تاریخی در شهر یزد است که علاوه بر این به عنوان نماد تاریخی این شهر هم به حساب می‌آید. این میدان در قرن 8 توسط حاکم وقت یزد، امیر جلال‌الدین چخماق ساخته شد. هدف از ساخت این مجموعه رونق بیشتر شهر یزد بود که محقق هم شد! حالا با گذر صدها سال هنوز هم نام میدان امیر چخماق یزد را از زبان تمام مسافران این شهر می‌شنویم.

این مجموعه شامل یک مسجد به نام مسجد امیر چخماق، یک بازار به نام بازار حاجی قنبر، یک آب‌انبار و یک تکیه قدیمی است. هرکدام از این بخش‌ها در دوره مختلفی از تاریخی ایران به مجموعه میدان امیر چخماق اضافه شدند که در این میان بازار حاجی قنبر از باقی قسمت‌ها قدمت کمتری دارد و در دوران پهلوی به مجموعه امیر چخماق یزد اضافه شده است.

آدرس: خیابان امام، میدان امیر چخماق

2. باغ دولت‌آباد یزد، دیداری با بلندترین بادگیر جهان

دومین مورد از جاهای دیدنی یزد باغی خنک و خوش آب‌وهوا در منطقه کویری یزد است. باغ دولت آباد یزد یکی از زیباترین جاذبه‌های این شهر است که نامش را از زبان هر گردشگر یا مسافری که قبلاً به یزد سفر کرده است، می‌شنوید. در زمان قدیم این باغ و عمارتش محل زندگی حکمرانانی بود که ساکن یزد بودند و حالا به تفرجگاهی برای گشت گذار مردم محلی و مسافران این شهر تبدیل شده است.

قدمت ساخت این باغ به اواخر دوران افشاریه برمی‌گردد اما معماری آن متفاوت از بناهایی است که در آن زمان ساخته شده است. معماری عمارت و فضای این باغ شباهت زیادی به معماری بناها در دوران زندیه دارد و همین مسئله باغ دولت آباد را متمایز می‌کند؛ اما در میان تمام زیبایی‌های این باغ وجود بلندترین بادگیر جهان اصلی‌ترین حسن بازدید از باغ دولت آباد یزد است. بادگیری با شهرت جهانی که حدود 34 سانتی‌متر ارتفاع دارد.

آدرس: بلوار دولت آباد و خیابان رجایی

3. مسجد جامع کبیر یزد شاهکاری در تاریخ معماری ایران

یزد را که قدم بزنید در هر گوشه و کناری از شهر بنایی با معماری خشتی و قدیمی چشمانتان را مات و مبهوت خود می‌کند. از هویت بنا که پرس‌وجو کنید اکثراً به یک جواب می‌رسید؛ مسجد! مسجد جامع کبیر یزد یکی از شاهکارهای تاریخ معماری ایران است؛ که ساخت آن حدود یک قرن طول کشید.

ساخت قسمت‌های مختلف بنای این مسجد در دوره‌های مختلفی انجام‌شده است. مثلاً ساخت بنای اصلی مسجد جامع یزد به دوره تیموری بازمی‌گردد؛ که شامل کاشی‌کاری‌ها، سردر بلند و مناره‌های آن و چند کتیبه زیبا است. بر روی کتیبه سردر نام شاهرخ تیموری و جهانشاه به چشم می‌خورد. ماکسیم سیرو خاورشناس فرانسوی بر این باور است که مسجد جامع کبیر یزد اولین مسجدی است که به‌جای یک آتشکده در ایران ساخته شد؛ همچنین ماکسیم باور دارد که تاریخ ساخت این مسجد به قرون نخستین اسلام بازمی‌گردد. پس می‌شود گفت مسجد جامع جز اولین مساجد تاریخی یزد است. در میان بازدید از جاهای دیدنی یزد به مساجد زیادی برمی‌خورید اما در میان تمام آن‌ها مسجد جامع یزد چیز دیگری است!

آدرس: یزد، خیابان امام خمینی، مقابل برج ساعت، مسجد جامع

4. موزه آب یزد، گشتی بهادماندنی در خانه کلاهدوزها

در لیست جاهای دیدنی یزد نام خانه‌های تاریخی زیادی به چشم می‌خورد که در میان آن‌ها خانه کاهدوزها از بقیه معروف‌تر است. در نزدیکی میدان امیر چخماق یزد خانه‌ای تاریخی قرار دارد که نمادی است از زحمات مردم کویرنشین برای به دست آوردن و نگهداری آب. موزه آب یزد به عنوان یکی از دیدنی‌ترین موزه‌های شهر یزد مکانی است برای آشنایی با بناها و ابزارهای مربوط به آب در طول زمان‌های گذشته مانند ابزار حفر قنات، ابزار اندازه‌گیری میزان آب، اسناد توزیع آب و مدارک خریدوفروش و وقف آب، وسایل تأمین روشنایی در قنات‌ها و اطلاعاتی در مورد حفر قنات و ساخت آب‌انبار‌ها.

موزه‌ آب یزد هم‌زمان با نخستین همایش بین‌المللی قنات در اردیبهشت سال 1379 در مکان خانه‌ کلاهدوز‌ها افتتاح شد. تاریخ بنای این خانه به سال ۱۲۶۶ قمری بازمی‌گردد.

آدرس: میدان امیر چخماق، ابتدای خیابان قیام

برای رزرو سوئیت در یزد کلیک کنید!

5. ساباط های یزد گذرگاه‌هایی خنک در خیابان‌های گرم کویری

یکی از معروف‌ترین جاهای دیدنی یزد ساباط های یزد هستند. احتمالاً این نام برایتان خیلی غریب به نظر می‌رسد و می‌پرسید ساباط اصلاً یعنی چه؟ ساباط در لغت به معنی راهرو و یا دالان مسقف است که از آن‌ها به عنوان محل گذر هم یاد می‌شود. این نوع از کوچه‌های مسقف را تنها می‌توان در معماری کهن بعضی شهرهای کویری مثل یزد دید.

همان‌طور که میدانید شهرهای کویری آب‌وهوای گرم و خشکی دارند. از همین رو در دوران قدیم برای رفع مشکل گرما معماری خانه‌ها و حتی شهرسازی در چنین مناطقی کاملاً متفاوت با شهرهای شمالی یا شهرهای مناطق سردسیر ایران بود. یکی از ویژگی‌های بارز در معماری چنین شهرهایی ساخت کوچه‌ها و گذرگاه‌های مسقف به سبب ایجاد سایه و فضایی خنک‌تر در معابر شهری بود.

آدرس: ساباط های یزد واقع در یزد بلوار امامزاده جعفر خیابان مصلی

6. آب انبار شش بادگیری

اگر کمی با معماری کویری آشنا باشید حتماً میدانید که یزد به سبب آب‌وهوای کویری و گرمی که دارد شهر بادگیرهاست. این شهر هم رکورد بلندترین بادگیر جهان را دارد و هم رکورد تنها آب انبار شش بادگیر جهان را به خود اختصاص داده است. البته این آب انبار به نسبت دیگر جاهای دیدنی یزد به لحاظ قدمت ارزش چندانی ندارد چون عمر آن کم است اما هرچه که از لحاظ قدمت آن را نادیده می‌گیرند از نظر معماری نمی‌توان آن را نادیده گرفت. این آب انبار در ابتدا سه بادگیر داشت و بعدها سه بادگیر دیگر هم به آن اضافه شد، این تغییر باعث شد که حالا به یکی از عجیب‌ترین و معروف‌ترین جاهای دیدنی یزد تبدیل شود.

آدرس: محله تپه یزد، کوچه شش بادگیر

مقاله‌های مرتبط:

کویرگردی در یزد تفریح هیجان‌انگیزی که نباید از آن غافل شد!