میبد شهری کویری با جاذبه‌های تاریخی فراوان در شمال استان یزد، از آن دست مناطقی است که آدم را برای سفری چندروزه وسوسه می‌کند. حالا شروع پاییز فرصت مناسبی برای سفر به میبد و بازدید از جذابیت‌های تاریخی این شهر مثل قلعه‌های میبد و مساجد و بزرگ‌ترین یخچال خشتی جهان است که باید آن را غنیمت بشماریم. بد نیست این نکته را هم یادآوری کنیم که میبد به‌واسطه زیلوبافی و سفالگری‌اش آوازه‌ای جهانی دارد از اولین کانون‌های یکجانشینی در ایران محسوب می‌شود. پیشینه تاریخی شهر میبد به بیش از هزار سال می‌رسد و همین امر سبب شده تا میبد کنونی یکی از غنی‌ترین شهرهای تاریخی ایران باشد.

یخچال خشتی میبد که قدمت آن را به پیش از قاجار نسبت داده‌اند یکی از بناهای کم‌نظیر تاریخی در جهان به شمار می‌رود. این یخچال که در شهر تاریخی میبد، در جنوب شهر اردکان در استان یزد، واقع شده است،‌ بزرگ‌ترین یخچال خشتی جهان به شمار می‌رود. یخچال خشتی میبد از قسمت‌هایی چون دیوار‌های سایه انداز، مخزن یخچال، حوض یخ‌بند و یک گنبد تشکیل شده است. حوض یخ‌بند این یخچال عمق کمی، حدود نیم متر، دارد و مساحت آن تقریباً هشت هزار متر مربع است. سطح قاعده گنبد یخچال میبد تقریباً ۳۰۰ متر مربع است. قسمت دیگر دیوارهای سایه‌انداز این یخچال هستند که با ارتفاع ۸ متر و پهنای ۲ متر وظیفه حفاظت از یخچال از نور آفتاب را داشته‌اند.

برای اجاره اقامتگاه بومگردی در سفر میبد کافی است اینجا کلیک کنید!

تاریخچه ساخت این یخچال به چه زمانی برمی‌گردد؟

تاریخ ساخت یخچال خشتی میبد کاملاً مشخص نیست. چیزی که مشخص است این است که تاریخ ساخت این یخچال حداقل به پیش از قاجار بازمی‌گردد. برخی تاریخ ساخت آن را به دوره صفویه، چیزی حدود چهارصد سال پیش، نسبت می‌دهند. از این نوع یخچال در ایران تنها در کرمان، زواره، بم، نایین، سیرجان، ابرکوه، کاشان و میبد باقی مانده است.

کمی بیشتر از یخچال خشتی میبد و روش کار آن بدانید!

نحوه کار یخچال خشتی میبد به این صورت بوده که در قسمت‌های شرقی و غربی و جنوبی آن دیوارهایی وجود داشته که بر یخچال که در محوطه شمالی بوده سایه می‌انداختند. در شب‌های زمستان آب قنات به سمت حوض بزرگ و کم عمقی در یخچال هدایت می‌شده و در آن‌جا یخ می‌بسته است. سپس قطعات یخ را می‌شکستند و به زیر گنبد خشتی یخچال که محل نگهداری یخ‌ها بود می‌بردند. این یخ‌ها در تابستان برای استفاده از کاروان‌ها و مردم مورد استفاده قرار می‌گرفته است. از نکات مهم در ساخت این یخچال، می‌توان به به‌کارگیری درست منابع آب در یک منطقه کویری اشاره کرد. همین امر این سازه را مطابق با زیست‌بوم منطقه ساخته و آن را یک «سازه سبز» کرده است. این یخچال در سال دو بار مورد استفاده قرار می‌گرفته. یک بار در وسط زمستان برای انبار کردن یخ و یک بار در تابستان برای برداشت و تحویل یخ به مردم. برای تهویه و خنک‌سازی هوای داخل یخچال هم سوراخ‌های در گنبد تعبیه شده بوده است. چاهی هم برای خروج آب ناشی از ذوب احتمالی یخ‌ها که ناچیز بوده است، هم تعبیه شده است.

چه زمانی برای سفر به میبد و بازدید از یخچال خشتی میبد مناسب‌تر است؟

میبد یک شهر کویری است. پس بهتر است در فصل‌های گرم سال از رفتن به آن پرهیز کنید. بهترین فصل سال برای سفر به استان یزد و میبد، اوایل بهار و اوایل پاییز است. نیازی به گفتن نیست که اگر در تابستان‌ هم گذرتان به میبد خورد، بازدید از یخچال و لذت بردن از این سرمای آن در وسط کویر بسیار لذت‌بخش خواهد بود.

بیشتر بخوانید:

قلعه بارچین یکی از قلعه‌های سه گانه میبد که باید در سفر به این شهر دید!

از تهران تا میبد و بازدید از یخچال خشتی

اگر خودروی شخصی دارید با طی مسافت 570 کیلومتر و گذر از شهرهای قم و کاشان قبل از رسیدن به یزد به شهر میبد می‌رسید؛ اگر هم می‌خواهید برای سفر به میبد از حمل‌ونقل عمومی استفاده کنید سه راه پیش ‌رو دارید. اول از همه می‌توانید با اتوبوس به میبد بروید. پایانه‌های مسافربری تهران هرروز چندین حرکت به مقصد میبد دارند پس دستتان برای برنامه‌ریزی و انتخاب ساعت حرکت باز است. راه دوم برای سفر به میبد خرید بلیط قطار است و سومین راه هواپیما است. درست است که میبد فرودگاه ندارد اما فاصله میبد تا یزد زیاد نیست پس شما می‌توانید با پرواز به یزد رفته و از آنجا با ماشین کرایه به میبد سفر کنید.

این یخچال در نزدیکی نارین قلعه میبد، میدان شهرداری، بلوار قاضی میرحسین قرار دارد.

خوشحال می‌شویم تجربه شما را هم از سفر به این شهر و بازدید از یخچال خشتی میبد بشنویم.